Turkije

In het kort

De Republiek Turkije is een presidentiële republiek met Ankara als hoofdstad. De officiële taal is Turks. Het land telde op 1 januari 2025 85.664.944 inwoners.

Turkije is sinds 1999 kandidaat-lidstaat van de Europese Unie (EU). Dat betekent dat het land officieel lid wil worden en door de EU als kandidaat is erkend.

Op weg naar de EU

Dit is de stand van zaken in oktober 2026. Turkije vroeg in 1987 het lidmaatschap aan van de Europese Economische Gemeenschap, de voorloper van de EU. In december 1999 kreeg het land de kandidaat-status. De toetredingsonderhandelingen begonnen in oktober 2005: gesprekken over de voorwaarden voor lidmaatschap.

Die gesprekken zijn verdeeld in hoofdstukken, groepen beleidsonderwerpen. In december 2015 begon het overleg over economisch en monetair beleid. In juni 2016 volgde het hoofdstuk over financiële en begrotingszaken. Het hoofdstuk over onderzoek en innovatie is voorlopig afgesloten.

Sinds 2018 liggen de onderhandelingen feitelijk stil vanwege achteruitgang bij hervormingen. Het gaat vooral om democratie, grondrechten en onafhankelijke rechtspraak. Dat zijn belangrijke onderwerpen waarop de EU hervormingen vraagt.

Turkije moet ook het aanvullende protocol bij het Ankara-akkoord toepassen op Cyprus. Zolang dat niet gebeurt, worden 8 hoofdstukken niet geopend. Ook kan dan geen hoofdstuk voorlopig worden afgesloten.

Turkije en de EU

De banden gaan terug tot het associatieakkoord van Ankara uit 1963, een overeenkomst voor samenwerking. Dat akkoord moest stapsgewijs leiden tot een douane-unie, een gezamenlijke regeling voor de douane. Die kwam er in 1995.

De EU en Turkije werken samen rond klimaat, migratie, veiligheid, terrorismebestrijding en handel. Sinds 2013 praten zij over visumvrij reizen: reizen zonder vooraf een visum aan te vragen. Turkije voldoet nog niet aan alle voorwaarden daarvoor.

Turkije kan financiële steun krijgen van de EU voor de voorbereiding op lidmaatschap. De EU steunt ook vluchtelingen in Turkije. Het land gebruikt de Turkse lire, niet de euro. Turkije is sinds 1952 lid van de NAVO.

Economie

Het bruto binnenlands product (bbp), de totale waarde van geproduceerde goederen en diensten, bedroeg € 1.411,1 miljard in 2025. Het bbp per inwoner was € 14.170 in 2024. Naar koopkracht was het bbp per inwoner 71 in 2024, met het EU-gemiddelde = 100.

De economische groei bedroeg 3,7% in 2025, na correctie voor prijsstijgingen. De werkloosheid was 8,4% van de beroepsbevolking in 2025. De inflatie volgens de geharmoniseerde consumentenprijsindex (HICP) bedroeg 34,9% in 2025: de prijsstijging in een jaar.