Betaald ouderschapsverlof: de EU-richtlijn en de invoering in Nederland

Richtlijn (EU) 2019/1158 · Richtlijn werk-privébalans

Wat regelt de richtlijn?

De Richtlijn werk-privébalans helpt werknemers om werk en zorg beter te combineren. Een richtlijn is een Europese wet die elk land zelf in eigen wetten moet omzetten. Deze wet geeft werknemers rechten die in alle EU-landen gelden. EU-landen mogen werknemers ruimere rechten geven.

De wet moet mannen en vrouwen gelijke kansen op het werk geven. Ook moet ze ervoor zorgen dat meer vrouwen gaan werken. Daarnaast moet ze mannen helpen om meer zorgtaken op zich te nemen.

Vaders krijgen bij een geboorte 10 werkdagen verlof. Dit geldt ook voor tweede ouders met dezelfde rechten als vaders. Zij krijgen evenveel betaald als de uitkering bij ziekte in hun land.

Elke werknemer krijgt recht op 4 maanden ouderschapsverlof: verlof om voor een kind te zorgen. Daarvan kunnen ouders 2 maanden niet aan de andere ouder doorgeven. Minstens 2 maanden moeten worden betaald.

Mantelzorgers krijgen 5 werkdagen zorgverlof per jaar. Dit zijn werknemers die zorgen voor familie die om ernstige medische redenen hulp nodig heeft. Ook zorg voor iemand uit hetzelfde huishouden valt hieronder.

De wet geeft werknemers daarnaast de kans om flexibel te werken. Ze kunnen bijvoorbeeld vragen om andere werktijden.

Voor wie geldt het?

De richtlijn geldt voor alle mannen en vrouwen die in dienst zijn bij een werkgever. Zij werken met een contract of een andere afspraak over hun werk. Ouders en mantelzorgers krijgen hiermee rechten om werk en zorg te combineren.

Werknemers kunnen verlof of flexibel werk aanvragen en gebruiken. De wet beschermt hen daarbij tegen ontslag en ongelijke behandeling. Na het verlof houden zij hun eerdere baan en de rechten die ze hebben opgebouwd.

Werkgevers moeten binnen een redelijke tijd reageren op een verzoek om flexibel te werken. Wijzen ze het verzoek af of stellen ze het uit? Dan moeten ze uitleggen waarom.

Ouders kunnen zo’n verzoek doen tot hun kind een bepaalde leeftijd bereikt. Die leeftijdsgrens moet minstens 8 jaar zijn. Ook mantelzorgers kunnen om flexibel werk vragen.

De Nederlandse wetten en regels

Dit heeft Nederland aan de Europese Commissie gemeld als invoering van deze richtlijn, van oud naar nieuw.

Een melding betekent nog niet dat de richtlijn helemaal is ingevoerd. Dat beoordeelt de Commissie; dat zie je aan de procedure hieronder.

De procedure van de Commissie

Wij vonden geen procedure van de Commissie tegen Nederland over deze richtlijn (inbreukbesluiten tot en met 1 oktober 2026).

Hoe ver zijn de andere EU-landen?

27 van de 27 EU-landen hebben nieuwe regels voor deze richtlijn gemeld bij de Commissie.

Over de uiterste datum

EUR-Lex noemt voor deze richtlijn meer dan één uiterste datum: 2 augustus 2022, 2 augustus 2024. Dat komt voor als onderdelen op verschillende momenten ingaan, of als de termijn later is verlengd. Wij rekenen met de eerste datum.