EuropaPortaalKlokkenluidersrichtlijn: hoe en wanneer voerde Nederland hem in?
Richtlijn (EU) 2019/1937 · Klokkenluidersrichtlijn
Nederland meldde de eerste nieuwe regels op 22 februari 2023. Dat was 14 maanden na de uiterste datum van 17 december 2021.
De Commissie heeft een procedure tegen Nederland lopen, omdat de richtlijn volgens haar nog niet (helemaal) is ingevoerd. Zie de procedure.
Wat regelt de richtlijn?
De Klokkenluidersrichtlijn beschermt mensen die via hun werk melden dat iemand EU-regels overtreedt. Een richtlijn is een Europese wet die elk land zelf in eigen wetten moet omzetten. De wet moet helpen zorgen dat mensen en bedrijven de regels naleven.
Het gaat onder meer om regels voor het milieu en veilig voedsel. Ook regels die kopers beschermen vallen eronder. Dat geldt ook voor regels over gegevens van personen.
Melders moeten goede redenen hebben om te denken dat hun informatie klopt. Ze mogen een melding doen bij hun eigen organisatie. Ze mogen ook direct naar een instantie die zulke meldingen mag behandelen.
Wie de melder is, blijft geheim. Alleen in een klein aantal strikt bepaalde gevallen mag dat bekend worden. Werkgevers mogen melders niet benadelen, bijvoorbeeld door hen te ontslaan of bang te maken. Melders hebben recht op onafhankelijk advies en informatie, en op passende bescherming via het recht.
Voor wie geldt het?
De bescherming geldt onder meer voor werknemers, ambtenaren, zelfstandigen en aandeelhouders. Ook vrijwilligers, stagiairs en mensen die naar een baan zoeken kunnen bescherming krijgen. Dat geldt ook voor mensen die niet meer bij de organisatie werken.
Ook mensen die de melder helpen, kunnen bescherming krijgen. Dat geldt ook voor mensen die met de melder verbonden zijn, zoals collega’s en familie. Hier gelden wel voorwaarden voor.
Bedrijven die niet van de overheid zijn, moeten intern een meldpunt hebben. Dat geldt als zij 50 of meer werknemers hebben. Bij dit meldpunt moeten mensen iets kunnen melden zonder dat anderen dit zomaar horen.
In principe moeten ook alle organisaties van de overheid zo’n meldpunt hebben. EU-landen mogen een uitzondering maken voor organisaties met minder dan 50 werknemers. Dat mag ook voor gemeenten met minder dan 10.000 inwoners.
Ook buiten de eigen organisatie moeten mensen een melding kunnen doen. Nationale instanties die daarvoor bevoegd zijn, moeten hiervoor een meldpunt bieden. Zij moeten ook met de meldingen aan de slag gaan.
Wat is er veranderd?
- Verordening (EU) 2023/1114 voegde regels voor de handel in crypto toe aan de bescherming. Een verordening is een Europese wet die meteen in alle EU-landen geldt.
- Verordening (EU) 2024/573 voegde regels voor bepaalde broeikasgassen toe.
- Richtlijn (EU) 2024/1640 voegde nieuwe regels toe tegen witwassen en het betalen voor terrorisme. Bestaande speciale regels voor meldingen op dit gebied blijven een aanvulling op de Klokkenluidersrichtlijn.
- Richtlijn (EU) 2024/1760 breidde de bescherming uit naar meldingen over plichten van bedrijven. Het gaat om hun plicht om te zorgen voor mensenrechten en het milieu. Richtlijn (EU) 2026/470 wijzigde de tekst. Volgens die gewijzigde tekst gelden de nationale regels vanaf 26 juli 2029.
- Verordening (EU) 2024/3015 voegde het verbod op producten gemaakt met dwangarbeid toe. Deze uitbreiding geldt vanaf 14 december 2027.
Bijgewerkt met de latere wijzigingen, tot en met Verordening (EU) 2024/3015 van 27 november 2024 (zie later gewijzigd). De wijzigingen gelden deels al; EU-landen moeten de wijzigingen rond witwassen uiterlijk op 10 juli 2027 omzetten en die rond duurzaamheid uiterlijk op 26 juli 2028.
De Nederlandse wetten en regels
Dit heeft Nederland aan de Europese Commissie gemeld als invoering van deze richtlijn, van oud naar nieuw.
| Gemeld | Wet of regeling | In werking |
|---|---|---|
| 22 februari 2023 | Besluit Besluit van 10 februari 2023 tot vaststelling van het tijdstip van gedeeltelijke inwerkingtreding van de Wet van 25 januari 2023 tot wijziging van de Wet Huis voor klokkenluiders en enige andere wetten ter implementatie … | 18 februari 2023 |
| 22 februari 2023 | Besluit Besluit van 12 oktober 2021 tot Wijziging van het Besluit algemene rechtspositie politie ter implementatie van Richtlijn (EU) 2019/1937 van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2019 (PbEU 2019, L 305) | 18 februari 2023 |
| 22 februari 2023 | Wet Wet van 25 januari 2022 tot wijziging van de Wet Huis voor klokkenluiders en enige andere wetten ter implementatie van Richtlijn (EU) 2019/1937 van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2019 (PbEU 2019, L 305) … | 18 februari 2023 |
| 15 december 2023 | Wet Burgerlijk Wetboek, boek 3 (bestaande regel, ouder dan de richtlijn) | – |
| 15 december 2023 | Wet Burgerlijk Wetboek, boek 6 (bestaande regel, ouder dan de richtlijn) | – |
| 15 december 2023 | Wet Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (bestaande regel, ouder dan de richtlijn) | – |
| 15 december 2023 | Wet Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, artikel 612 (bestaande regel, ouder dan de richtlijn) | – |
| 15 december 2023 | Wet Grondwet, artikel 17 (bestaande regel, ouder dan de richtlijn) | – |
| 15 december 2023 | Wet Wet politiegegevens en de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens ter implementatie van Europese regelgeving (Stb 2018, 401) (bestaande regel, ouder dan de richtlijn) | – |
| 15 december 2023 | Wet Wetboek van Strafrecht, artikel 262 | – |
| 15 december 2023 | Wet Wetboek van Strafrecht, artikel 272 | – |
| 2 april 2024 | Regeling Subsidieregeling rechtsbijstand en mediation Wet bescherming klokkenluiders | 1 februari 2024 |
Een melding betekent nog niet dat de richtlijn helemaal is ingevoerd. Dat beoordeelt de Commissie; dat zie je aan de procedure hieronder.
De procedure van de Commissie
Als een land een richtlijn niet op tijd invoert, kan de Commissie een inbreukprocedure beginnen: een procedure tegen een land dat een EU-regel niet (goed) uitvoert.
Zaak INFR(2022)0143 · richtlijn niet (op tijd) omgezet · loopt nog
- 27 januari 2022 ingebrekestelling: eerste officiële waarschuwingsbrief van de Commissie
- 15 juli 2022 met redenen omkleed advies: tweede, formele brief: de Commissie legt uit wat er mis is
Zaak INFR(2025)2037 · andere procedure over deze richtlijn · gesloten
- 7 mei 2025 ingebrekestelling: eerste officiële waarschuwingsbrief van de Commissie
- 1 oktober 2026 zaak gesloten: de Commissie sluit de zaak
Bron: inbreukbesluiten van de Europese Commissie (zoeken in de besluiten), besluiten tot en met 1 oktober 2026; opgehaald op 24 oktober 2026. De koppeling van zaak aan richtlijn maken wij zelf op grond van de titel van de zaak.
Hoe ver zijn de andere EU-landen?
25 van de 27 EU-landen hebben nieuwe regels voor deze richtlijn gemeld bij de Commissie; 2 nog niet.
| Land | Eerste melding | Meldingen |
|---|---|---|
| Tsjechië | 8 april 2020 | 15 |
| Slovenië | 7 januari 2021 | 5 |
| Bulgarije | 14 december 2021 | 16 |
| Zweden | 17 december 2021 | 5 |
| Portugal | 20 december 2021 | 1 |
| Malta | 24 december 2021 | 3 |
| Denemarken | 28 januari 2022 | 1 |
| Cyprus | 14 februari 2022 | 2 |
| Ierland | 9 augustus 2022 | 3 |
| Litouwen | 26 augustus 2022 | 6 |
| Oostenrijk | 8 september 2022 | 27 |
| Letland | 14 september 2022 | 6 |
| Frankrijk | 30 september 2022 | 10 |
| Finland | 3 februari 2023 | 4 |
| Nederland | 22 februari 2023 | 6 |
| Slowakije | 7 juli 2023 | 1 |
| Estland | 30 mei 2024 | 20 |
| Polen | 24 juni 2024 | 2 |
| Griekenland | 8 november 2024 | 7 |
| Spanje | 14 februari 2025 | 3 |
| Roemenië | 21 mei 2025 | 5 |
| België | 30 juli 2025 | 19 |
| Duitsland | 23 september 2025 | 17 |
| Italië | 2 december 2025 | 2 |
| Luxemburg | 15 december 2025 | 4 |
| Hongarije | nog niets | 0 |
| Kroatië | nog niets | 0 |
Later gewijzigd
De EU heeft deze richtlijn later aangepast met:
- Verordening (EU) 2020/1503 van het Europees Parlement en de Raad van 7 oktober 2020 betreffende Europese crowdfundingdienstverleners voor bedrijven en tot wijziging van Verordening (EU) 2017/1129 en …
- Verordening (EU) 2022/1925 van het Europees Parlement en de Raad van 14 september 2022 over betwistbare en eerlijke markten in de digitale sector, en tot wijziging van Richtlijnen (EU) 2019/1937 en …
- Verordening (EU) 2023/1114 van het Europees Parlement en de Raad van 31 mei 2023 betreffende cryptoactivamarkten en tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1093/2010 en (EU) nr. 1095/2010 en …
- Verordening (EU) 2024/573 van het Europees Parlement en de Raad van 7 februari 2024 betreffende gefluoreerde broeikasgassen, tot wijziging van Richtlijn (EU) 2019/1937 en tot intrekking van …
- Richtlijn (EU) 2024/1640 van het Europees Parlement en de Raad van 31 mei 2024 betreffende de mechanismen die de lidstaten moeten invoeren om het gebruik van het financiële stelsel voor witwassen of …
- Richtlijn (EU) 2024/1760 van het Europees Parlement en de Raad van 13 juni 2024 inzake passende zorgvuldigheid in het bedrijfsleven op het gebied van duurzaamheid en tot wijziging van Richtlijn (EU) …
- Verordening (EU) 2024/3015 van het Europees Parlement en de Raad van 27 november 2024 inzake een verbod op met dwangarbeid vervaardigde producten op de markt van de Unie en tot wijziging van Richtlijn …
Bron: EUR-Lex (Cellar), opgehaald op 24 oktober 2026.
Over de uiterste datum
EUR-Lex noemt voor deze richtlijn meer dan één uiterste datum: 17 december 2021, 17 december 2023. Dat komt voor als onderdelen op verschillende momenten ingaan, of als de termijn later is verlengd. Wij rekenen met 17 december 2021: de laatste datum vóór de eerste waarschuwingsbrief van de Commissie.
