Mag Nederland vluchtelingen vastzetten voor vertrek naar een ander EU-land?

Waar gaat de zaak over?

Drie mensen vragen via de rechter een schadevergoeding van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid. Zij verbleven zonder toestemming in Nederland. Ze hadden al een vluchtelingenstatus in Bulgarije, Spanje of Duitsland. Nederland zette hen vast om hen gedwongen naar die landen te brengen.

De zaak gaat over richtlijn 2008/115/EG, een Europese wet die elk land zelf in eigen wetten moet omzetten. Deze richtlijn geeft regels voor de terugkeer van mensen van buiten de EU. Het gaat om mensen die hier zonder toestemming verblijven.

De vraag van de rechter

De 3 betrokkenen moesten vertrekken naar het EU-land dat hun bescherming bood. Zij deden dat niet. Daarna zette Nederland hen vast en bracht hen gedwongen naar die landen. Die landen hadden ermee ingestemd hen weer toe te laten.

Volgens de betrokkenen had Nederland eerst een terugkeerbesluit moeten nemen. Dat is een officieel besluit dat iemand moet vertrekken. De Raad van State wijst erop dat zo’n besluit hier niet mogelijk was. Terugkeer naar het herkomstland zou botsen met het verbod om vluchtelingen terug te sturen.

De Raad van State vraagt het Hof of de EU-richtlijn vastzetten in deze situatie verbiedt. Het gaat om vastzetten zonder eerst een terugkeerbesluit te nemen.

Het antwoord van het Hof

Nee, de genoemde bepalingen van de richtlijn verbieden dit niet. Een EU-land mag iemand die daar zonder toestemming verblijft, vastzetten. Het doel moet zijn die persoon gedwongen naar een ander EU-land te brengen. Daarvoor noemt het Hof deze voorwaarden:

• De persoon heeft in dat andere EU-land een vluchtelingenstatus.
• De persoon heeft geweigerd een bevel op te volgen om daarheen te vertrekken.
• Het is niet mogelijk een terugkeerbesluit te nemen.

Het antwoord gaat dus over vastzetten in deze specifieke situatie. Het Hof beslist hiermee niet zelf over de gevraagde schadevergoeding.