Wanneer hoeft een pensioenfonds geen btw te betalen over het beheer?

Waar gaat de zaak over?

Een pensioenfonds voor mensen met hetzelfde beroep voert een rechtszaak tegen de Belastingdienst Utrecht. Stichting Bedrijfstakpensioensfonds voor het levensmiddelenbedrijf doet dat ook. De fondsen moeten btw betalen over diensten van een buitenlands bedrijf dat hun beleggingen beheert. Volgens de fondsen hoeft dat niet.

Zij beroepen zich op de btw-richtlijn (2006/112/EG): een Europese wet die elk land zelf in eigen wetten moet omzetten. Deze wet bevat de Europese btw-regels. Volgens die regels is het beheer van ‘gemeenschappelijke beleggingsfondsen’ vrij van btw. Dat zijn fondsen waarin mensen samen beleggen.

De vraag van de rechter

Rechtbank Gelderland wil weten wanneer deelnemers aan een pensioenfonds zelf het risico van beleggen dragen. Dat betekent dat de opbrengst of het verlies van beleggingen hun pensioen beïnvloedt. Wat telt daarbij mee?

Ook vraagt de rechtbank met welke fondsen de rechter een pensioenfonds moet vergelijken. Nederland stelt het beheer van bepaalde andere fondsen vrij van btw. Moet de rechter ook naar die fondsen kijken?

Het antwoord van het Hof

Volgens het Hof dragen deelnemers alleen het risico als hun pensioenbedrag vooral afhangt van hoe de beleggingen het doen. Soms kan een pensioen alleen onder bepaalde voorwaarden veranderen door de opbrengst of het verlies. Dat is niet genoeg.

Het maakt niet uit hoeveel jaren iemand pensioen heeft opgebouwd. Ook telt niet mee of de opbouw van pensioen bij een fonds op een bepaald moment is gestopt.

Andere zaken tellen wel mee, maar geven op zichzelf niet de doorslag. Draagt elke deelnemer het risico zelf, of dragen alle deelnemers dat samen? Heeft een werkgever tijdelijk garanties gegeven voor het pensioen dat deelnemers naar verwachting zouden opbouwen?

Om te bepalen of het beheer vrij is van btw, moet de rechter fondsen vergelijken. Hij moet het pensioenfonds vergelijken met een fonds dat samen in effecten belegt. Maar die vergelijking alleen is niet genoeg.

De rechter moet ook kijken naar andere fondsen die Nederland ziet als fondsen waarin mensen samen beleggen. Daarbij telt welke rechten en plichten een deelnemer tegenover het pensioenfonds heeft. Ook telt hoe de deelnemer er financieel voor staat tegenover het fonds.