Ministerie mag geen Europees bevel geven om iemand op te pakken

Waar gaat de zaak over?

Een man moet in Litouwen de cel in wegens zware mishandeling. Het Litouwse ministerie van Justitie heeft een Europees aanhoudingsbevel tegen hem gegeven. Dat is een verzoek om iemand op te pakken en naar een ander EU-land te brengen.

Rechtbank Amsterdam behandelt dit verzoek: de man oppakken en naar Litouwen brengen. Daar moet hij de rest van zijn straf uitzitten.

De zaak gaat over Europese regels voor het overbrengen van gezochte personen tussen EU-landen. Die staan in het kaderbesluit over het Europees aanhoudingsbevel (2002/584/JBZ, gewijzigd bij 2009/299/JBZ).

De vraag van de rechter

Volgens het kaderbesluit moet zo’n bevel komen van een ‘rechterlijke autoriteit’. De vraag is welke instanties daaronder vallen. Rechtbank Amsterdam twijfelt of het Litouwse ministerie van Justitie zo’n instantie is.

De rechtbank vraagt het Hof daarom om uitleg:

• Hebben ‘rechterlijke autoriteit’ en ‘rechterlijke beslissing’ een vaste betekenis volgens de EU-regels? Of mogen EU-landen zelf bepalen wat deze woorden betekenen?
• Hoe bepaal je welke instantie een rechterlijke autoriteit is?
• Kan het Litouwse ministerie van Justitie zo’n autoriteit zijn? Geldt zijn bevel dan als een rechterlijke beslissing?

Het antwoord van het Hof

Volgens het Hof heeft ‘rechterlijke autoriteit’ een eigen betekenis in de EU-regels. EU-landen mogen dus niet zelf bepalen wat dit begrip betekent.

Het Litouwse ministerie van Justitie hoort bij de uitvoerende macht. Dat is het deel van de overheid dat wetten uitvoert. Volgens het Hof mag zo’n ministerie daarom geen rechterlijke autoriteit zijn die zulke Europese bevelen geeft.

Het bevel van dit ministerie geldt dus niet als een rechterlijke beslissing volgens het kaderbesluit. Het bevel is wel bedoeld om een straf van een rechtbank uit te voeren. De man moet daarvoor de cel in, maar dat verandert het oordeel niet.