Moet een man vrij omdat hij eerder onrechtmatig vastzat?

Waar gaat de zaak over?

Een man voert een rechtszaak tegen de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid. Hij vecht 2 opeenvolgende besluiten aan om hem vast te houden. Eerst zat hij vast om hem naar Spanje over te brengen. Daarna zat hij vast om hem naar Marokko te laten terugkeren.

In deze zaak spelen verschillende EU-regels een rol. Ze gaan over terugkeer, opvang van asielzoekers en welk land een asielaanvraag moet behandelen.

De vraag van de rechter

Spanje weigerde de man over te nemen. Volgens de man mocht hij daardoor niet langer op die grond vastzitten. De staatssecretaris erkende een fout bij het vasthouden van de man. Toch bleef hij vastzitten, inmiddels op basis van een nieuw besluit.

Rechtbank Den Haag vraagt het Hof hoe de EU-regels moeten worden uitgelegd. Moet de rechter de man vrijlaten omdat hij eerder niet vastgehouden mocht worden? Geldt dat ook als het nieuwe besluit om hem vast te houden wel aan de wet voldoet?

Volgens de EU-regels moet iemand direct vrijkomen als hij onrechtmatig vastzit. De rechter vraagt wat dit betekent bij opeenvolgende besluiten om iemand vast te houden. De man kwam tussen die besluiten niet vrij.

Het antwoord van het Hof

Volgens het Hof is die eerdere fout op zichzelf geen reden voor vrijlating. EU-regels staan toe dat nationale regels de rechter niet verplichten iemand daarom vrij te laten.

Het antwoord gaat over deze specifieke opeenvolging van besluiten. De eerste keer werd de man vastgehouden op basis van de Dublin III-verordening (604/2013). Een verordening is een Europese wet die meteen in alle EU-landen geldt. Deze wet bepaalt welk EU-land een asielaanvraag moet behandelen.

Later werd de man vastgehouden op basis van richtlijn 2008/115/EG. Een richtlijn is een Europese wet die elk land zelf in eigen wetten moet omzetten. Deze richtlijn gaat over de terugkeer van mensen die niet in een land mogen blijven.

Het Hof betrekt ook richtlijn 2013/33/EU bij zijn uitleg. Die gaat over de opvang van asielzoekers.

Het Hof legt hiermee de EU-regels uit. Rechtbank Den Haag beslist daarna zelf over de zaak.