Mag Nederland een examen eisen voor verblijf zonder partner?

Waar gaat de zaak over?

Een vrouw en een man procederen tegen de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie. Beiden verbleven bij hun Nederlandse echtgenoot of echtgenote. Ze vroegen een zelfstandige verblijfsvergunning aan: toestemming om te blijven, los van hun partner.

De staatssecretaris wees hun aanvragen eerst af. Ze hadden niet aangetoond dat ze het inburgeringsexamen hadden gehaald. Dat is een examen over de taal en de samenleving. Ook hadden ze niet aangetoond dat ze vrijgesteld of ontheven waren, en dus geen examen hoefden te doen.

De zaak gaat over de richtlijn inzake het recht op gezinshereniging (2003/86/EG). Een richtlijn is een Europese wet die elk land zelf in eigen wetten moet omzetten. Deze richtlijn geeft regels voor verblijf bij gezinsleden.

De vraag van de rechter

De Raad van State stelt het Europese Hof 3 vragen:

• Mag het Hof de richtlijn hier uitleggen? De partners zijn Nederlanders, waardoor deze situaties buiten de richtlijn vallen. Toch laat het Nederlandse recht de Europese regels hier rechtstreeks gelden, zonder voorwaarden.
• Mag Nederland een zelfstandige verblijfsvergunning weigeren als iemand niet voldoet aan de eisen voor inburgering? Het gaat om mensen die langer dan 5 jaar legaal in Nederland verblijven bij hun gezinsleden.
• Mag die vergunning pas ingaan op de datum van de aanvraag?

Het antwoord van het Hof

Het Hof mag de richtlijn in deze situaties uitleggen. Het Nederlandse recht laat deze Europese regel hier namelijk rechtstreeks gelden, zonder voorwaarden.

Nederland mag een aanvraag voor een zelfstandige verblijfsvergunning afwijzen. Dat mag als de aanvrager niet aantoont dat hij het inburgeringsexamen heeft gehaald. Dit geldt ook na langer dan 5 jaar verblijf bij gezinsleden. Het examen mag gaan over de taal en de samenleving.

Daarbij geldt wel een grens. De eisen van het examen mogen niet verder gaan dan nodig is. Ze moeten mensen helpen om mee te doen in de samenleving.

Ook mag Nederland bepalen dat de vergunning niet vóór de aanvraagdatum ingaat. De Raad van State beslist daarna zelf over de zaken.