Mag Nederland vrijwillig gegeven bescherming eerder stoppen?

Waar gaat de zaak over?

Mensen die uit Oekraïne zijn gevlucht, procederen tegen de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid. Zij vechten het einde van hun tijdelijke bescherming aan. Ook vechten zij besluiten over hun vertrek aan.

Richtlijn 2001/55/EG regelt tijdelijke bescherming als veel mensen tegelijk moeten vluchten. Een richtlijn is een Europese wet die elk land zelf in eigen wetten moet omzetten. Ook richtlijn 2008/115/EG speelt een rol. Die regelt de terugkeer van mensen van buiten de EU die hier niet legaal verblijven.

De vraag van de rechter

Rechtbank Den Haag vraagt het Hof om uitleg over deze EU-regels. Nederland gaf ook bescherming aan mensen die het niet verplicht hoefde te beschermen. Onder hen was een man met een tijdelijke verblijfsvergunning in Oekraïne.

De vragen gaan over twee punten:

• Mag Nederland die vrijwillig gegeven bescherming eerder stoppen? De Raad van de Europese Unie, de ministers van de EU-landen, heeft de tijdelijke bescherming namelijk verlengd.
• Mag Nederland al vóór het einde van de bescherming een terugkeerbesluit nemen? Dat is een besluit dat iemand verplicht te vertrekken.

Het antwoord van het Hof

Volgens het Hof mag een land de vrijwillig gegeven bescherming eerder stoppen. Het hoeft niet te wachten tot de door de Raad verlengde bescherming eindigt. Daar gelden wel voorwaarden voor.

Het land mag de doelen en de werking van richtlijn 2001/55/EG niet ondermijnen. Ook moet het zich houden aan de algemene basisregels van het EU-recht.

Een terugkeerbesluit nemen mag pas nadat de tijdelijke bescherming is geëindigd. Zolang iemand dankzij die bescherming legaal in het land verblijft, mag dat niet. Ook niet als de bescherming binnenkort stopt. Het maakt niet uit of het besluit pas na de bescherming gevolgen krijgt.