Mag Dexia na een oneerlijke afspraak toch schadevergoeding eisen?

Waar gaat de zaak over?

Dexia Nederland BV en consumenten hebben een conflict over eindafrekeningen van effectenleasecontracten. Bij zulke contracten leent een consument geld waarmee de bank aandelen koopt. Dexia beëindigde de contracten vanwege betalingsachterstanden, maar de consumenten weigerden de eindafrekeningen te betalen. De zaak draait om richtlijn 93/13/EEG over oneerlijke bedingen: afspraken in contracten tussen bedrijven en consumenten.

De vraag van de rechter

Gerechtshof Amsterdam vraagt het Hof om uitleg over oneerlijke contractafspraken. Daarbij gaat het om de volgende punten:

• Kan een afspraak oneerlijk zijn als die alleen onder bepaalde omstandigheden nadelig uitpakt? Maakt het verschil als die afspraak soms juist gunstig is voor de consument?
• Mag Dexia na het schrappen van een oneerlijke afspraak alsnog wettelijke schadevergoeding vragen? Maakt het uit of die vergoeding hoger, lager of even hoog is?

Het antwoord van het Hof

Volgens het Hof kan een afspraak oneerlijk zijn als die het evenwicht tussen rechten en plichten sterk kan verstoren. De rechter moet kijken naar de omstandigheden bij het sluiten van het contract. Het hoeft niet vast te staan dat het nadeel altijd optreedt. Ook een mogelijk voordeel voor de consument sluit oneerlijkheid niet uit.

De nationale rechter moet daarom de afspraak over Dexia’s voordeel bij vroegtijdige beëindiging beoordelen. Die afspraak legt dat voordeel vooraf vast. De rechter moet nagaan of dit vanaf het sluiten van het contract een sterke verstoring kon veroorzaken.

Verder mag een bedrijf een geschrapte oneerlijke afspraak niet vervangen door wettelijke schadevergoeding. Dit geldt wanneer het contract zonder die afspraak kan blijven bestaan. Het bedrijf kan dan geen beroep doen op de wettelijke schadevergoeding die anders zou gelden.