Welke rechter mag oordelen over geblokkeerd geld van SHAPE?

Waar gaat de zaak over?

De bedrijven Supreme en SHAPE voeren een rechtszaak over geld bij een bank in België. SHAPE is een organisatie waarin landen samenwerken. Supreme leverde brandstoffen voor de ISAF-missie in Afghanistan en stelt dat niet alles is betaald.

Supreme liet daarom geld op een rekening bij BNP Paribas blokkeren. Dat heet beslag leggen. De zaak gaat over verordening (EU) nr. 1215/2012, een Europese wet die meteen in alle EU-landen geldt.

Deze wet regelt welke rechter mag oordelen over burgerlijke zaken en handelszaken. Ook regelt de wet hoe landen uitspraken van rechters erkennen en uitvoeren.

De vraag van de rechter

SHAPE vraagt een Nederlandse rechter om het beslag op te heffen. SHAPE wil hierover snel een uitspraak. Ook wil SHAPE voorkomen dat Supreme om dezelfde redenen opnieuw beslag legt.

SHAPE beroept zich daarbij op ‘immuniteit van executie’. Dat is bescherming tegen maatregelen die betaling afdwingen.

De Hoge Raad wil weten hoe de Europese regels hier werken:

• Valt deze zaak, waarin snel een uitspraak nodig is, onder ‘burgerlijke en handelszaken’?
• Mag alleen een rechter in België hierover oordelen, omdat het beslag daar is gelegd?

Het antwoord van het Hof

Volgens het Hof kan deze zaak onder ‘burgerlijke en handelszaken’ vallen. Daarvoor geldt wel een voorwaarde. SHAPE mag de zaak niet zijn begonnen op basis van bijzondere bevoegdheden van de overheid. De Hoge Raad moet beoordelen of SHAPE zulke bevoegdheden heeft gebruikt.

Volgens het Hof mogen ook rechters buiten het land van het beslag hierover oordelen. Er is een Europese regel die alleen rechters in dat land laat oordelen. Maar die regel geldt niet voor deze zaak waarin snel een uitspraak nodig is.

Dit geldt voor het verzoek om het beslag op te heffen. Het geldt ook voor het verzoek om nieuw beslag om dezelfde redenen te verbieden.