Mag iemand vastzitten als terugkeer naar meerdere landen mogelijk is?

Waar gaat de zaak over?

Een man voert een rechtszaak tegen de minister van Asiel en Migratie. Hij zit vast om te worden uitgezet naar Marokko, Algerije of Libië. Volgens de man heeft de minister niet onderzocht of zijn terugkeer veilig is.

Richtlijn 2008/115/EG is een Europese wet die elk land zelf in eigen wetten moet omzetten. Deze wet regelt de terugkeer van mensen van buiten de EU. Het gaat om mensen die zonder verblijfsrecht in een EU-land verblijven.

De vraag van de rechter

De Rechtbank Den Haag moet beoordelen of de man mag vastzitten. Hij heeft het terugkeerbesluit zelf niet aangevochten. Dat is het besluit waarin staat dat hij moet vertrekken.

De rechter vraagt het Hof hoe hij de bescherming tegen onveilige terugkeer moet toetsen. Die bescherming heet het beginsel van non-refoulement. Moet hij onderzoeken of de minister dit beginsel bij het terugkeerbesluit heeft beoordeeld?

En hoe moet hij beoordelen of iemand mag vastzitten als meerdere terugkeerlanden mogelijk zijn? Daarbij speelt mee dat de man niet meewerkt om het bestemmingsland vast te stellen.

Het antwoord van het Hof

De rechter hoeft niet te onderzoeken of de minister bij het eerdere terugkeerbesluit rekening hield met dit beginsel. Dat geldt ook als geen rechter dat besluit heeft getoetst.

De rechter moet wél onderzoeken of het vasthouden zelf voldoet aan de bescherming tegen onveilige terugkeer. Zo nodig moet hij dat ook doen zonder dat iemand daarom vraagt. Hij gebruikt daarvoor bekende en beschikbare informatie en andere gegevens die van belang zijn. Dit moet ook als de minister dat onderzoek bij het vasthouden niet heeft gedaan.

Ook als de man niet meewerkt, moet de rechter dit onderzoeken. Dat geldt ook bij 3 mogelijke bestemmingslanden. Voor deze beoordeling is aan het beginsel voldaan als het terugkeer naar minstens één genoemd land niet verhindert.