Mogen bibliotheken e-books uitlenen zoals papieren boeken?

Waar gaat de zaak over?

De Vereniging Openbare Bibliotheken voert een rechtszaak tegen Stichting Leenrecht. De vereniging wil laten vaststellen dat de Nederlandse Auteurswet ook digitale uitleningen omvat. Bibliotheken betalen Stichting Leenrecht al een vergoeding voor het uitlenen van papieren boeken. De zaak draait om EU-richtlijn 2006/115/EG, die onder meer regels geeft voor het verhuren en uitlenen van beschermde werken.

De vraag van de rechter

Rechtbank Den Haag vraagt het Hof of digitaal uitlenen onder deze EU-regels valt. Het gaat om een systeem waarbij een bibliotheek een digitaal boek op haar server zet. Een gebruiker downloadt daarvan een kopie op zijn eigen computer. Tijdens de uitleenperiode kan geen andere gebruiker die kopie downloaden. Na afloop kan de eerste gebruiker zijn gedownloade kopie niet meer gebruiken.

De rechter wil ook weten welke eisen gelden voor de herkomst. Mag een land eisen dat de kopie met toestemming binnen de EU is verkocht of van eigenaar is veranderd? En mag de bibliotheek een kopie uit een illegale bron gebruiken?

Het antwoord van het Hof

Het Hof oordeelt dat digitaal uitlenen onder het begrip ‘uitlening’ kan vallen. Dat geldt voor het beschreven systeem: tijdens de uitleenperiode kan slechts één kopie worden gedownload. Daarna kan de gebruiker zijn kopie niet meer gebruiken.

Een EU-land mag een extra voorwaarde stellen aan de uitzondering voor openbare uitlening. Het mag eisen dat de digitale kopie binnen de EU voor het eerst is verkocht of van eigenaar is veranderd. Dat moet zijn gebeurd door degene die over de verspreiding mag beslissen, of met diens toestemming.

De uitzondering voor openbare uitlening geldt niet als de bibliotheek de digitale kopie uit een illegale bron heeft verkregen.