Moet de overheid opnieuw nagaan of terugkeer veilig is?

Waar gaat de zaak over?

Twee zussen en hun ouders voeren een rechtszaak tegen de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid. Het gezin kreeg geen toestemming om in Nederland te wonen. Daarom wilde de overheid een eerder besluit uitvoeren: het gezin moest terugkeren.

De zussen zijn bang voor gevaar bij terugkeer. Zij hebben namelijk Nederlandse normen en waarden aangenomen. De zaak gaat over richtlijn 2008/115/EG: een Europese wet die elk land zelf in eigen wetten moet omzetten. Deze wet regelt de terugkeer van mensen van buiten de EU die hier niet mogen blijven.

De vraag van de rechter

Rechtbank Den Haag wil weten wat de overheid moet controleren voordat het gezin terugkeert. De overheid mag mensen niet terugsturen naar een land waar marteling dreigt. Ook mag daar geen behandeling of straf dreigen die mensen vernedert of niet menswaardig is.

De rechter vraagt onder meer:

• Moet de overheid het gevaar opnieuw beoordelen voordat zij een eerder besluit tot terugkeer uitvoert?
• Moet de rechter dit gevaar ook zelf onderzoeken, zonder dat het gezin daar uitdrukkelijk om vraagt?
• Maakt het verschil dat de zaak gaat over toestemming om in Nederland te wonen, en niet over een verzoek om asiel?

Het antwoord van het Hof

De overheid moet bij het eerdere besluit tot terugkeer opnieuw het gevaar onderzoeken. Dat geldt als zij geen toestemming geeft om in Nederland te wonen. Door die weigering eindigt de tijdelijke stop op het uitvoeren van dat besluit.

Het besluit tot terugkeer is eerder genomen, tijdens de behandeling van een verzoek om asiel. De overheid moet nagaan of zij het besluit mag uitvoeren. Zij moet daarbij het verbod op terugsturen naar gevaar naleven.

Ook de rechter moet zelf nagaan of terugkeer mogelijk in strijd is met dat verbod. Hij mag dus niet alleen kijken naar bezwaren die het gezin uitdrukkelijk noemt. Hij moet de informatie in het dossier gebruiken.

Ook informatie die tijdens de rechtszaak is aangevuld of uitgelegd, telt mee. Beide partijen moeten op die informatie kunnen reageren.