Verdrag van Rome 1957: EEG en Euratom uitgelegd

In het kort: op 25 maart 1957 tekenden zes landen in Rome twee verdragen. Het ene richtte de Europese Economische Gemeenschap (EEG) op, het andere Euratom, voor samenwerking op het gebied van kernenergie. Het EEG-verdrag bestaat nog steeds: na veel wijzigingen is het nu een van de twee hoofdverdragen van de EU.

Van kolen en staal naar de hele economie

Sinds 1952 werkten België, Duitsland (toen West-Duitsland), Frankrijk, Italië, Luxemburg en Nederland samen in de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal. Dat ging goed. Daarom wilden de zes de samenwerking uitbreiden naar andere delen van de economie (europa.eu, geschiedenis 1945-1959).

Op 25 maart 1957 tekenden ze in Rome twee verdragen. Daarom spreek je vaak over de Verdragen van Rome, meervoud. Beide gingen op 1 januari 1958 in. Ze werden gesloten voor onbepaalde tijd, dus zonder einddatum (Europees Parlement, factsheet ‘De eerste verdragen’).

Wie tekende voor Nederland?

Voor Nederland tekenden minister van Buitenlandse Zaken Joseph Luns en Hans Linthorst Homan. Linthorst Homan leidde de Nederlandse delegatie bij de onderhandelingen (CVCE). Hij was ambtenaar bij het ministerie van Economische Zaken en speelde een belangrijke rol bij de totstandkoming van de verdragen (Parlement.com).

Wat stond er in het EEG-verdrag?

Het doel was een gemeenschappelijke markt: één grote markt waarin de zes landen handelden alsof ze één land waren. Het verdrag regelde vooral drie dingen (Europees Parlement, factsheet).

Een douane-unie. Een douane-unie betekent twee dingen. Tussen de landen verdwijnen de invoerrechten, de belasting die je betaalt als je spullen over de grens brengt. En tegenover de rest van de wereld rekenen alle landen hetzelfde tarief. Een Duitse auto werd in Nederland dus niet meer duurder door douanerechten, maar een Japanse auto kostte in alle zes landen evenveel invoerrecht. De invoerrechten tussen de zes verdwenen niet in één keer. Op 1 juli 1968 waren ze helemaal weg (europa.eu, geschiedenis 1960-1969).

Vrij verkeer. Niet alleen goederen, maar ook personen, diensten en geld (kapitaal) moesten vrij over de grenzen kunnen. Dit zijn de vier vrijheden waar de interne markt van de EU nog steeds op rust.

Gemeenschappelijk beleid. De landen spraken af samen beleid te maken voor landbouw, vervoer en handel met andere landen. Het gemeenschappelijk landbouwbeleid begon in 1962 (europa.eu, geschiedenis 1960-1969). Het verdrag richtte ook het Europees Sociaal Fonds en de Europese Investeringsbank op.

En Euratom?

Het tweede verdrag ging over kernenergie. Euratom moest de levering van splijtstoffen, de brandstof voor kerncentrales, en het onderzoek naar vreedzaam gebruik van kernenergie samen regelen. In de praktijk werd het minder ambitieus dan gepland, omdat landen hun eigen belangen rond defensie en energie wilden houden (Europees Parlement, factsheet).

Wat is er nu nog van over?

Meer dan je zou denken.

Het EEG-verdrag leeft door. Het is vaak gewijzigd en kreeg een andere naam. Sinds het Verdrag van Lissabon (2009) heet het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, kortweg VWEU (Europees Parlement, factsheet ‘Het Verdrag van Lissabon’; bibliotheek Europese Commissie). Samen met het Verdrag betreffende de Europese Unie vormt het de basis van alles wat de EU doet. Wie een Europese regel opzoekt, komt dus vaak uit bij een artikel dat teruggaat op de tekst uit 1957.

De ideeën leven door. De douane-unie bestaat nog, nu met 27 landen. De vier vrijheden zijn nog steeds de kern van de interne markt. En het landbouwbeleid uit 1962 is nog altijd een belangrijk deel van de EU-begroting (zie Kosten en baten van de EU).

Euratom bestaat nog steeds apart. Het Euratom-verdrag is nooit ingrijpend veranderd en is nog van kracht. Euratom is ook niet opgegaan in de EU, maar is juridisch een aparte organisatie gebleven (EUR-Lex, samenvatting Euratom-verdrag).

Tijdlijn

Bronnen

• Europees Parlement – Factsheet ‘De eerste verdragen’
• Europees Parlement – Factsheet ‘Het Verdrag van Lissabon’
• Europees Parlement – Het Verdrag van Rome
• Europese Unie – Geschiedenis van de EU, 1945-1959
• Europese Unie – Geschiedenis van de EU, 1960-1969
• CVCE – De Nederlandse delegatie tekent de Verdragen van Rome (25 maart 1957)
• Parlement.com – Biografie Hans Linthorst Homan
• EUR-Lex – Samenvatting van het Euratom-verdrag
• Bibliotheek Europese Commissie – Verdrag van Rome

Bijgewerkt op 23 oktober 2026.